بررسی انتقادی الگوهای تصمیم‌گیری در سیاست‌گذاری تربیت معلم ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش آموخته کارشناسی ارشد علوم تربیتی برنامه ریزی درسی، دانشگاه پیام نور مرکز تهران جنوب، تهران، ایران

2 دانشجوی کارشناسی رشته روانشناسی، مرکز دانشگاه آزاد اسلامی سلسله (شهر الشتر)، زیرمجموعه واحد خرم‌آباد، استان لرستان، ایران

10.48310/edup.2026.22986.1462

چکیده

پیشینه و اهداف: با وجود قدمت بیش از یک قرن سیاست‌گذاری تربیت معلم در ایران، این حوزه همواره با چالش‌های ریشه‌دار و پایداری چون کمبود نیروی انسانی کیفی، گسست میان نظر و عمل و ناپایداری در سیاست‌ها مواجه بوده است. پژوهش‌های پیشین عمدتاً بر نقد خروجی سیاست‌ها متمرکز بوده‌اند، در حالی که خلأ پژوهشی عمیقی در زمینه تحلیل انتقادی الگوهای تصمیم‌گیری به جای صرفاً نقد سیاست‌ها وجود دارد؛ امری که می‌تواند ریشه‌های بنیادین مشکلات را آشکار سازد. این مقاله با هدف بررسی و نقد تحلیلی الگوهای تصمیم‌گیری حاکم بر فرآیندهای سیاست‌گذاری تربیت معلم در ایران و شناسایی نقاط قوت و ضعف آن‌ها انجام شده است. روش: پژوهش حاضر با استفاده از روش مرور نظام‌مند و تحلیل انتقادی اسناد بالادستی، قوانین مصوب مجلس، گزارش‌های پژوهشی مراکز سیاست‌پژوهی و مقالات علمی مرتبط با سیاست‌گذاری تربیت معلم ایران انجام شده است. چارچوب نظری این تحلیل بر مدل‌های کلاسیک و نوین تصمیم‌گیری در سیاست‌گذاری عمومی استوار است. یافته‌ها: یافته‌ها نشان می‌دهد که الگوهای تصمیم‌گیری در این حوزه عمدتاً از مدل‌های «عقلانی-بوروکراتیک متمرکز» و «سیاسی-ائتلافی» تبعیت کرده‌اند. این الگوها منجر به چالش‌هایی نظیر گسست سیاستی، بی‌توجهی به شواهد پژوهشی، مشارکت محدود و نمایشی ذی‌نفعان کلیدی (به‌ویژه معلمان) و غلبه رویکردهای کوتاه‌مدت و بحران‌محور بر برنامه‌ریزی راهبردی شده است. نتیجه‌گیری: در نهایت، این مقاله ضرورت گذار به سمت یک الگوی «تلفیقی-مشارکتی» مبتنی بر اصول حکمرانی شبکه‌ای را به عنوان راهکاری برای برون‌رفت از چالش‌های موجود پیشنهاد می‌کند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

A Critical Analysis of Decision-Making Patterns in Iran’s Teacher Education Policy

نویسندگان [English]

  • Nasrin Alijani 1
  • Amirmohammad Ghiasi 2
1 M.A. Graduate in Curriculum Planning, Department of Educational Sciences, Payame Noor University, South Tehran Center, Tehran, Iran
2 B.A. Student in Psychology, Selseleh (Aleshtar) Center, Islamic Azad University, Khorramabad Branch, Lorestan, Iran.
چکیده [English]

Background and Objectives: Although teacher education policymaking in Iran spans over a century, it faces persistent challenges like qualified human resource shortages, theory-practice gaps, and policy instability. While existing literature evaluates policy outcomes, a deep gap exists in analyzing the decision-making patterns that formulate these policies. This article critically analyzes the decision-making patterns governing Iran's teacher education and identifies their strengths and limitations. Methods: This qualitative study employs a systematic review and critical analysis of upstream policy documents, parliamentary legislation, policy center reports, and relevant academic studies. The theoretical framework utilizes classical and contemporary public policy decision-making approaches. Findings: Decision processes in this area have primarily followed centralized "rational-bureaucratic" and "political-coalitional" patterns. These patterns contributed to policy discontinuity, limited research evidence utilization, tokenistic involvement of key stakeholders (particularly teachers), and the dominance of short-term, crisis-driven approaches over strategic planning. Conclusion: The study highlights the necessity of a paradigm shift toward a more integrative and participatory policymaking approach, grounded in network governance principles, to overcome current structural challenges.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Decision making patterns
  • Teacher education
  • Educational governance
  • Educational policy
  • Political model
  • Rational model