موانع عبور از آموزش حضوری به آموزش الکترونیکی: برداشتی از تحلیل مضمون تجربه زیسته دبیران دوره متوسطه اول

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه علوم تربیتی دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران

2 گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران

3 دبیر آموزش و پرورش

چکیده

هدف این پژوهش مطالعه مشکلات و موانع عبور از آموزش حضوری به الکترونیکی، بر اساس تجربه زیسته معلمان دوره متوسطه اول شهرستان گتوند بوده است.
روش: نوع پژوهش کاربردی، رویکرد آن کیفی و روش گردآوری داده‌های آن پیمایشی بوده و داده‌های مورد نیاز پژوهش از طریق مصاحبه نیمه-ساختارمند، گردآوری شدند. نمونه آماری پژوهش به روش هدفمند(تا رسیدن به اشباع نظری)، از بین دبیران زبان و ادبیات فارسی دوره متوسطه اول شهرستان گتوند(15 نفر) انتخاب شدند. روایی سؤال‌های مصاحبه از طریق شش نفر از همکاران دانشگاه فرهنگیان تأیید شد. نتایج حاصل از تجربه‌زیسته دبیران با کمک نرم‌افزار Maxquda10 تحلیل مضمون و مضامین پایه، سازمان‌دهنده سطح 1 و 2 و فراگیر استخراج شد. اعتبار تحلیل‌ها با همکاری چهار همکار دانشگاه فرهنگیان بررسی و تأیید شد.
یافته‌ها: با توجه به نتایج پژوهش، به صورت استقرایی، 82 مضمون پایه، در قالب 14 مضمون سازماندهنده سطح 1و 4 مضمون سازماندهنده سطح 2 شامل مشکلات انسانی(مضامین سطح 1 دانشی، توانشی و نگرشی)، فرهنگی/اجتماعی(فرهنگی و اجتماعی)، زیرساختی(سخت و نرم‌افزاری، مادی، مالی، سازمانی-اداری) و آموزشی/درسی(هدف‌ها، محتوا و مواد آموزشی، روش‌های تدریس و ارزشیابی)، برای مضمون فراگیر مشکلات گذار به آموزش‌های الکترونیکی، استخراج شد.
نتیجه‌گیری: با توجه به تحولات فناورانه دنیای امروز و با وجود ضرورت گذار تدریجی از آموزش حضوری به سوی آموزش‌های الکترونیکی، تجربه دوران کرونا حاکی از آن است که اجرای این امر همواره با مشکلات متعددی روبرو بوده ست که لازم است این مشکلات و چالش‌ها مورد توجه قرار گرفته و راهکارهای مقابله با آنها برای اجرای موفقیت‌آمیز آموزش‌های الکترونیکی فراهم شود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Barriers to Transition from Face-to-Face Education to Virtual Education: An Insight from the Content Analysis of the Lived Experience of Junior High School Teachers

نویسندگان [English]

  • Mohammad Nikkhah 1
  • shahnaz valipour hafshejani, 2
  • Shima Kazemianpour 3
1 Department of Education, Farhangian University, Tehran., Iran
2 Department of Persian Language and Literature, Farhangian University, Tehran, Iran
3 teacher of Secretary of Education
چکیده [English]

The aim of this study was to study the problems and barriers to transition from face-to-face education to electronic education, based on the lived experience of junior high school teachers in Gotvand County.
The type of research is applied, its approach is qualitative, and its data collection method is survey, and the data required for the study were collected through semi-structured interviews. The statistical sample of the study was selected purposively (until theoretical saturation was reached) from among junior high school teachers of Persian language and literature in Gotvand County (15 people). The validity of the interview questions was confirmed by six colleagues at Farhangian University. The results obtained from the lived experience of the teachers were extracted with the help of Maxquda10 software for content analysis and basic themes, level 1 and 2 organizers, and comprehensive. The validity of the analyses was reviewed and confirmed in collaboration with four colleagues at Farhangian University.
According to the research results, 82 basic themes were extracted inductively, in the form of 14 organizing themes of level 1 and 4 organizing themes of level 2, including human problems (level 1 knowledge, competence and attitude topics), cultural/social , infrastructure material, financial, organizational-administrative), and educational/course

کلیدواژه‌ها [English]

  • Electronic education
  • face-to-face education
  • lived experience
  • Corona era
  • junior high school
  • Gotvand city

مراجع

آل‌محمد، منا و درستی، امیرعلی. (1402). واکاوی و تحلیل تجارب معلمان از گذار به آموزش مجازی در دوران کرونا. فصلنامه رویکردی نو بر آموزش کودکان، 5 (1):110-101. 
https://doi.org/10.22034/naes.2022.366104.1281
البرزی، محبوبه، محمدی، مهدی، ناصری جهرمی، رضا، صفری، مریم و میرغفاری، فاطمه. (1400). تجارب معلمان دوره ابتدایی از چالش‌های تغییر آموزش سنتی به آموزش مجازی در دوران شیوع ویروس کرونا. مجله مطالعات آموزش و یادگیری، 13 (1): 19-1. https://doi.org/10.22099/jsli.2021.6310
حمیدی‌زاده، کتایون، خسروبیگی، حدیث، جودکی، فاطمه و درامامی، فاطمه (1402). بررسی تجربه زیسته دانشجومعلمان از کاربرد فناوری در آموزش مجازی. فصلنامه توسعه حرفه‌ای معلم، 8 (3): 14-1. 
https://journals.cfu.ac.ir/article_3234.html
سلیمی، سمانه و فردین، محمدعلی. (1399). نقش ویروس کرونا در آموزش مجازی، با تأکید بر فرصت‌ها و چالش‌ها. پژوهش در یادگیری آموزشگاهی و مجازی. 8 (2): 60-49. 
https://doi.org/10.30473/etl.2020.53489.3249
صادقی، زهرا و دهقانی، مرضیه. (1401). واکاوی تجارب معلمان دوره ابتدایی از آموزش مجازی در زمان شیوع ویروس کرونا، مطالعه پدیدارشناسی. دو فصلنامه نظریه و عمل در برنامه‌درسی، 10 (19): 204-163.  https://doi.org/10.22034/tpcj 
عباسی، فهیمه، حجازی، الهه و حکیم‌زاده، رضوان. (1399). تجربه زیسته معلمان دوره ابتدایی از فرصت‌ها و چالش‌های تدریس در شبکه آموزشی دانش‌آموزان (شاد): یک مطالعه پدیدارشناسی. تدریس پژوهی، 8 (3): 24-1. 
https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.24765686.1399.8.3.1.0
عرب مختاری، فاطمه. (1401). تجربه زیسته معلمان ابتدایی از آموزش مجازی در دوران شیوع کرونا: یک مطالعه پدیدارشناختی. فصلنامه مطالعات سیاست‌گذاری تربیت معلم. 5 (4): 9-3. 
https://journals.cfu.ac.ir/article_2623.html
قربان‌پور لفمجانی، امیر. (1400). بررسی تجربه زیسته دانشجویان از آموزش مجازی در دوران همه گیری کووید 19. نشریه رویش روانشناسی، 10 (8): 44-33. 
https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.2383353.1400.10.8.18.2
کریمی، مینا. (1400). تحلیل پدیدارشناسانه تجارب زیسته اساتید و دانشجویان از آموزش مجازی در نظام آموزش عالی ایران. فناوری اطلاعات و ارتباطات در علوم تربیتی، 11 (4). 174-153. 
http://dorl.net/dor/20.1001.1.22285318.1400.11.4.8.2
مختاری، مریم و خردمند، صیاد (1404). دانش‌آموزان و جامعه‌پذیری نارسا در آموزش مجازی، یک مطالعه کیفی. فصلنامه مطالعات سیاست‌گذاری تربیت معلم، 7 (2): 44-19. 
https://doi.org/10.48310/edup.2024.15677.1405
مولایی قولنجی، یعقوب. (1399). بررسی چالش‌ها و مشکلات تدریس فضای مجازی در ایام شیوع ویروس کرونا از دیدگاه معلمان ایران. اولین کنفرانس ملی پژوهش‌های کاربردی در فرآیند تعلیم و تربیت. میناب.
 https://civilica.com/doc/1116579
نورمحمد آبادچی، زهرا. (1401). مفهوم مدرسه مجازی و مزایا و معایب آن برای معلمان و دانش‌آموزان. پنجمین همایش بین‌المللی روانشناسی، علوم تربیتی و مطالعات اجتماعی. همدان. 
https://civilica.com/doc/1651304
نوری حسن‌وند، فاطمه، ندری، حامد، ندری، پیمان و علیپور، فرید (1402). ارزیابی و عوامل تمایل تدوام استفاده از آموزش و یادگیری الکترونیکی در بین دانشجو معلمان آموزش ابتدایی استان لرستان. فصلنامه مطالعات سیاست‌گذاری تربیت معلم، 6 (2): 53-41. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.26457725.1402.6.2.3.1
یزدی، اسماء و میرحیدری، اشرف. (1401). بررسی فرصت ها و تهدیدهای آموزش مجازی در دوران همه گیری کرونا از دیدگاه دانشجومعلمان دانشگاه فرهنگیان. پژوهش در تربیت معلم. 5 (1). 34-9. 
https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.26457725.1401.5.1.1.0
Al-Azawei, A., Parslow, P., & Lundqvist, K. (2016). Barriers and opportunities of e-learning implementation in Iraq: A case of public universities. The International Review of Research in Open and Distributed Learning. 17 (5). 126–146. 
https://doi.org/10.19173/irrodl.v17i5.2501
Anderson, T. (2008). The theory and practice of online learning (2nd ed.). Athabasca University Press. https://www.aupress.ca/app/uploads/120146
Attuquayefio, S. N. B., Aboagye Darko, D., & Okronipa, A. Q. (2025). An integrative model to enhance students’ satisfaction in the use of e learning systems in a developing country context. International Journal of Educational Management, 39 (2), 488–506. 
http://dx.doi.org/10.1108/ijem-10-2023-0494
Bailey, D. R., & Lee, A. R. (2020). Learning from experience in the midst of COVID-19: Benefits, challenges, and strategies in online teaching. Computer-Assisted Language Learning Electronic Journal, 21 (2).178–198. https://www.researchgate.net/journal/CALL-EJ-2187-9036?
Bender, L. (2020). Key messages and actions for COVID 19 prevention and control in schools (Interim guidance). UNICEF. 
Candela, G. A. V., & Granda, G. K. A. (2023). Lived Experiences of Teachers in the Transition From Face-To-Face to Virtual Class During the Covid-19 Pandemic. Ciencia Latina Revista Científica Multidisciplinar, 7 (5). 9865–9886. https://doi.org/10.37811/cl_rcm.v7i5.8552
Cao, C., Li, Y., Zhao, L., & Li, Y. (2025). New inequality in equality: An empirical study on the effects of device and physical environment appropriateness divide on E-learning outcomes. Technological Forecasting and Social Change. 219. 
https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0040162525002872. 
Falowo, R. O. (2007). Factors Impeding Implementation of Web Based Distance Learning. AACE Journal, 15 (3), 315–338. https://www.researchgate.net/publication/228982721
Hodges, C., Moore, S., Lockee, B., Trust, T., & Bond, A. (2020). The difference between emergency remote teaching and online learning. Creative Education. 11 (7). 12-1. https://er.educause.edu/articles/2020/3/the-difference-between-emergency-remote-teaching-and-online-learning
Kebritchi, M., Lipschuetz, A., & Santiague, L. (2017). Issues and challenges for teaching successful online courses in higher education. Journal of Educational Technology Systems. 46 (1). 4–29. https://doi.org/10.1177/0047239516661713
Pan, L., Zhang, X., Hu, X., Ding, F., & Liang, C. (2025). Human computer interaction on virtual reality based training system for vascular interventional surgery. Computer Methods and Programs in Biomedicine, 265. https://doi.org/10.1016/j.cmpb.2025.108731
Sari, T., & Nayır, F. (2020). Challenges in Distance Education During the (COVID 19) Pandemic Period. Qualitative Research in Education, 9 (3), 328–360. 
https://doi.org/10.17583/qre.2020.5872
Skvortsova, A., Stiel, S., Afshar, K., Rower, H. A. A., Bausewein, C., Hartigan, I., Saab, M. M., Martins Pereira, S., Hernández Marrero, P., Hrdlicka, J., Wild, J., Rusinová, K., Loučka, M., Hrdlickova, M., & Palliative Care Research Group. (2025). Acceptability of virtual reality for training health professions students in serious illness communication: A cross sectional study with educators. PEC Innovation, 7. 
https://doi.org/10.1016/j.pecinn.2025.100411
Trust, T., & Whalen, J. (2020). Should teachers be trained in emergency remote teaching? Lessons learned from the COVID 19 pandemic. Journal of Technology and Teacher Education, 28 (2), 189-199. https://doi.org/10.70725/307718pkpjuu
Vianez, A., Marques, A., Loureiro, J., & Veloso Gomes, P. (2025). Military stress management training using virtual reality: A systematic review and Delphi method. Computers in Human Behavior Reports, 19. https://doi.org/10.1016/j.chbr.2025.100734
Wani, T. A., Nabi, S., & Shah, H. (2022). Lived experience of virtual learning spaces amid COVID-19 Outbreak: A case of Public Secondary Schools in Kashmir. Journal of Positive School Psychology, 6 (3), 7804–7815.
 https://journalppw.com/index.php/jpsp/article/view/4718
مطالعات سیاست گذاری تربیت معلم
دوره 8، شماره 2
مرداد 1405
صفحه 17-32

فایل ها

سابقه مقاله

  • تاریخ دریافت: 31 تیر 1405
  • تاریخ بازنگری: 15 مرداد 1405
  • تاریخ پذیرش: 20 مرداد 1405

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار