دانش‌آموزان و جامعه‌پذیری نارسا در آموزش مجازی؛ یک مطالعه کیفی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار دانشگاه یاسوج

2 گروه علوم اجتماعی، دانشگاه یاسوج

چکیده

در این پژوهش در پی پاسخ به این پرسش‌ها بودیم که وضعیت آموزش مجازی در دوران کرونا به چه صورت است و چه پیامدها و عللی می‌تواند به دنبال داشته باشد؟ برای بررسی این پرسش‌ها از روش نظریه زمینه‌ای استفاده شد. شهر یاسوج مرکز استان کهگیلویه و بویراحمد نیز به عنوان میدان پژوهش انتخاب گردید. برای دستیابی به فهمی غنی و فربه از تغییرات صورت گرفته، با دانش‌آموزان مصاحبه عمیق انجام دادیم. نمونه‌گیری تا رسیدن به مرحله اشباع نظری ادامه یافت و در نهایت با 21 دانش‌آموز مصاحبه عمیق صورت گرفت. برای تجزیه و تحلیل داده‌ها نیز از کدگذاری سه‌مرحله‌ای باز، گزینشی و محوری استفاده شد. از تحلیل مصاحبه با دانش‌آموزان 14 مقوله و 109 کد به دست آمد. «جامعه‌پذیری نارسا» نیز به عنوان مقوله هسته انتخاب شد. تغییر شکل نظام آموزشی، روابط انسانی تحول‌یافته و مسأله‌مندی اوقات فراغت شرایط علی جامعه‌پذیری نارسا بودند. دو شرط مداخله‌گر به نام شرایط روحی_روانی دانش‌آموزان و تعامل خانواده و آموزش و دو شرط زمینه‌ایِ زیرساخت ناکافی و نابرابری نیز استخراج شد. در این شرایط، دانش‌آموزان دست به دو کنش هرزرویی و پرسه‌زنی می‌زنند. مسأله‌مند شدن نقش دانش‌آموزی، افت کیفیت آموزش، گسترش آسیب‌های اجتماعی و فرصت‌های مجازی به عنوان پیامدهای جامعه‌پذیری نارسا از دل مصاحبه با دانش‌آموزان استخراج شد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Students and insufficient socialization in virtual education; A qualitative study

نویسندگان [English]

  • Maryam Mokhtari 1
  • sayad Kheradmand 2
1 Faculty member of Yasouj university
2 گروه علوم اجتماعی، دانشگاه یاسوج
چکیده [English]

در این پژوهش در پی پاسخ به این پرسش‌ها بودیم که آموزش مجازی در دوران کرونا به چه صورت است و چه پیامدها و عللی به دنبال دارد؟ برای بررسی این پرسش‌ها از روش نظریه زمینه‌ای استفاده شد. شهر یاسوج مرکز استان کهگیلویه و بویراحمد به عنوان میدان پژوهش انتخاب گردید. برای دستیابی به فهمی غنی از تغییرات صورت گرفته، با دانش‌آموزان مصاحبه عمیق انجام دادیم. نمونه‌گیری تا رسیدن به مرحله اشباع نظری ادامه یافت و در نهایت با 21 دانش‌آموز مصاحبه عمیق صورت گرفت. برای تجزیه و تحلیل داده‌ها نیز از کدگذاری سه‌مرحله‌ای باز، گزینشی و محوری استفاده شد. از تحلیل مصاحبه با دانش‌آموزان 14 مقوله و 109 کد به دست آمد. «جامعه‌پذیری نارسا» نیز به عنوان مقوله هسته انتخاب شد. تغییر شکل نظام آموزشی، روابط انسانی تحول‌یافته و مسأله‌مندی اوقات فراغت شرایط علی جامعه‌پذیری نارسا بودند. دو شرط مداخله‌گر به نام شرایط روحی_روانی دانش‌آموزان و تعامل خانواده و آموزش و دو شرط زمینه‌ایِ زیرساخت ناکافی و نابرابری نیز استخراج شد. در این شرایط، دانش‌آموزان دست به دو کنش هرزرویی و پرسه‌زنی می‌زنند. مسأله‌مند شدن نقش دانش‌آموزی، افت کیفیت آموزش، گسترش آسیب‌های اجتماعی و فرصت‌های مجازی به عنوان پیامدهای جامعه‌پذیری نارسا از دل مصاحبه با دانش‌آموزان استخراج شد.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Virtual education
  • corona virus
  • socialization
  • insufficient socialization
  • student identity
  • alienation
جوانبخت، هنرمند، انصاری، فرانک، طهماسبی وند، مهناز و جوانبخت، کیمیا (1400)، آثار منفی و مثبت دوره کرونا در روند آموزشی دانش‌آموزان در فضای مجازی، هفتمین کنفرانس بین‌المللی دانش و فناوری علوم تربیتی مطالعات اجتماعی و روانشناسی ایران، تهران.
ببی، ارل (1392)، روش‌های تحقیق در علوم اجتماعی. جلد دوم، چاپ نهم، ترجمة رضا فاضل، تهران: سمت.
پیترسون، کریستوفر (1384)، معنای مدرنیت، ترجمه علی‌اصغر سعیدی، تهران: نشر کویر.
خطیب زنجانی، نازیلا و ناصری، رقیه (1400)، مقایسه رضایت سنجی معلمان و شاگردان از آموزش مجازی در دوران کرونا، اولین کنفرانس بین‌المللی ایده‌های نوین در فقه، حقوق و روانشناسی، تهران.
قنبری، مهدیه، علیپور، زینب، هاشمی، عاطفه سادات، اقدامی جهت کاهش استرس و افزایش پیشرفت تحصیلی در دانش آمورانی که فاقد تجهیزات آموزش مجازی: دیدگاهی پساکرونایی، رویکردی نو در علوم تربیتی، سال سوم، شماره 2، صص 9-17.
احمدی، لیلا (1401)، واکاوی دغدغه معلمان از آموزش مجازی در دوره متوسطه (یک مطالعه پدیدارشناسانه)، رویکردی نو در علوم تربیتی، دوره 4، شماره 1، صص 35-41.
خبرگزاری تسنیم (1399)، روایتی از دسترسی دشوار ۴۰درصد دانش‌آموزان به کلاس‌‌های مجازی، قابل دسترسی در: https://www.tasnimnews.com/fa/news/1399/08/27/2390273
فتاحی، حوا و پرخیدگان، زهرا (1399)، معایب و مزایای آموزش مجازی بر سلامت تفکر دانش‌آموزان و اولیا، هشتمین همایش ملی پژوهش‌های مدیریت و علوم انسانی در ایران، تهران.
شاهانی، امیررضا (1400)، هشدار درباره مشکلات آموزشی، روانی و ضعف اعتمادبه‌نفس دانش‌آموزان با مجازی شدن آموزش‌ها، خبرگزاری تسنیم، قابل دسترسی در: https://www.tasnimnews.com/fa/news/1400/01
قورچیان، نادرقلی (1390)، تحلیلی از برنامه درسی مستمر، بحثی نو در ابعاد ناشناخته آموزشی، تهران؛ فصلنامه پژوهش و برنامه‌ریزی در آموزش عالی، شماره 7، صص 60-71.
ابراهیمی، مرضیه، عالیشاه، فرشته و زمانی‌پور، فاطمه (1400)، شناسایی و تحلیل فرصت‌ها و چالش‌های آموزش مجازی از منظر دانشجویان، رویکردهای نوین آموزشی، دوره 16، شماره 2، صص 15-32.
جاوید، رضا، محمدپور، احمدرضا و جمالیان‌زاده، برزو (1400)، بررسی رابطه بین آموزش مجازی بر یادگیری دانش‌آموزان در دوران کرونا در بین دانش‌آموزان پسر مقطع دوم متوسطه شهر یاسوج، چهارمین همایش بین‌المللی دانش و فناوری هزاره سوم اقتصاد، مدیریت و حسابداری ایران، تهران
میرعرب رضی، رضا و اکبری، مهدی (1396)، بررسی آثار برنامه درسی پنهان مدارس و ارائه راهکارهایی به‌منظور کاهش آثار منفی و افزایش آثار مثبت، پژوهشنامه تربیتی، دوره 12، شماره 51، صص 139-156.
تقی‌زاده، سعیده، جمالی، جمال و محمدی مهر، مژگان (1399)، مطالعه تطبیقی چالش‌ها و فرصت‌های آموزش عالی در دوران پاندمی کرونا در ایران و جهان، پرستار و پزشک در رزم، دوره 8، شماره 27، صص 47-57.
شورین‌الحسینی، مهناز و فولادی‌پناه، علی اصغر (1393)، نقش برنامه‌ریزی نیروی انسانی و راهکارهای بهینه‌سازی آن، کنفرانس بین‌المللی مدیریت در قرن 21: تهران.
شفیعی، محمدی، مهدی و کشتکار، فاطمه (1400)، واکاوی تجارب معلمان مدارس ابتدایی از دانش‌آموز منضبط: یک مطالعه پدیدارشناسانه، مطالعات آموزش و یادگیری، دوره 13، شماره 1، صص 228-246.
البرزی، محبوبه و همکاران (1400)، تجارب معلمان دوره ابتدایی از چالش‌های تغییر آموزش سنتی به آموزش مجازی در دوران شیوع ویروس کرونا، مطالعات آموزش و یادگیری، دوره 13، شماره 1، صص 1-19.
میرزایی، آمنه و بسامی، رضا (1399)، مشکلات و آسیب‌های تدریس در فضای مجازی در دوران کرونا و پساکرونا، دهمین کنفرانس ملی روانشناسی، علوم تربیتی و اجتماعی.
سلیمی، سمانه و فردین، محمدعلی (1399)، نقش ویروس کرونا در آموزش مجازی، با تأکید بر فرصت‌ها و چالش‌ها، پژوهش در یادگیری آموزشگاهی و مجازی، دوره 8، شماره 2، صص 49-60.
مصیبی اردکانی، ملیحه، رضاپور، یاسر و بهجتی اردکانی، فاطمه (1400)، مشکلات و چالش‌های آموزش مجازی در دوران شیوع ویروس کرونا در مقطع ابتدایی، آموزش پژوهی، دوره 7، شماره 27، صص 65-79.
ذوالفقاری، فاطمه (1400)، سواد رسانه‌ای معلمان جهت تدریس در فضای مجازی، همایش ملی پژوهش‌های حرفه‌ای در روانشناسی و مشاوره با رویکرد از نگاه معلم. تهران.
قادری، مریم و شکری، زهرا (1400)، بررسی آموزش‌های مجازی در دوران کرونا و هدف از نوع آموزش معایب و مزایای آن با استفاده از روش‌های ترکیبی و سنتی و تأثیرات تکنولوژی، هشتمین کنفرانس بین‌المللی پژوهش‌های مدیریت و علوم انسانی در ایران، تهران.
حاجی‌زاده، انور، عزیزی، قادر و کیهان، جواد (1400)، تحلیل فرصت‌ها و چالش‌های آموزش مجازی در دوران کرونا: رهیافت توسعه آموزش مجازی در پساکرونا، تدریس‌پژوهی، دوره 9، شماره 1، 174-204.
فراستخواه، مقصود (1398)، روش تحقیق کیفی در علوم اجتماعی با تأکید بر "نظریه‌ی برپایه" (گراندد تئوری GTM)، تهران: نشر آگاه.
یداللهی، سارا، توکلی، الهام، پورصالحی، مرضیه و آذرتاش، فاطمه (1400)، مشکلات آموزش برخط در دوران کرونا از دیدگاه معلمان و والدین و ارائۀ راهکارها، نوآوری‌های آموزشی، دوره 20، شماره 3، صص 117-145.
نجات، جعفر، خوشرفتار، علیرضا و فدایی دولت، عبدالرسول (1395)، نقش برنامه درسی پنهان در جامعه‌پذیری دانش‌آموزان (موردمطالعه دانش‌آموزان مقطع متوسطه اول شهر بوشهر)، تحقیقات مدیریت آموزشی، شماره 30، صص 17-28.
پورغفار، لیلا، جعفرزاده داشبلاغ، حسن و گیگلو، سمیرا (1400)، آموزش مجازی- ارتباط والدین/ دانش‌آموزان، نشریه دستاوردهای نوین در مطالعات علوم انسانی، سال چهارم، شماره 37، صص 58-65.
Killick. D. (2016), The role of the hidden curriculum: institutional messages of inclusivity Reflective Analysis, Journal of Perspectives in Applied Academic Practice, 4(2): 20-24.
Alkharang, M. M., & Ghinea, G. (2013). E-learning in higher educational institutions in Kuwait: Experiences and challenges. E-learning, 4(4), 1-6.
Aparicio, M. Bacao, F. & Oliveira, T. (2017). Grit in the path to e-learning success. Computers in Human Behavior, 66, 388-399.
Borup, J. West, R. E., Graham, C. R., & Davies, R. S. (2014). The Adolescent Community of Engagement: A framework for research on adolescent online learning. Journal of Technology and Teacher Education, 22(1), 107–129.
Khan MA, Nabi MK., Khojah M, Tahir M. (2021), Students’ perception towards e-learning during COVID-19 pandemic in India: An empirical study. Sustainability, 13(1):57.
Rahayu, A. (2020), Teachers’ Perception On Hidden Curriculum, Skripsi thesis, UIN Ar-Raniry.
Jonassen, d. (1994). Thinking technology: toward a constructivist design model. Educational Technology, 34(4): 34-37.
Jonassen, D.H. (2000). Toward a design theory of problem solving. Educational Technology: Research & Development, 48 (4), 63-85.
Setiawati, E. Ernawati, I. & Widya Sari M. (2021), Internalization of Character Values Through School Culture: Comparative Study of the Pre and Corona Pandemic Period, Elementary Education Online, 20 (1): 873-879.
Stromquist, N.P. (2000), "On truth, voice, and qualitative research, International Journal of Qualitative Studies in Education, Vol. 13, No. 2, pp. 139-152.
Glaser, B.G. & J. Holton. (2005), Basic social processes, The Grounded Theory Review: An international journal, Vol. 4, N. 3, pp 11-31.
Sabandar, J. & Nurhasanah, F. (2014), Hidden Curriculum in Promoting Self-Regulated Learners for Teachers, PDE Professional Development in Education Conference, 11-12 Juni 2014, Park Hotel Bandung.